contrast2.jpgcontrast1.jpg

 

 

 

Jan Szamowski herbu Prus I

 

 

 

Szamowski Jan herbu Prus I (zm. po 2 IX 1514), kasztelan konarski łęczycki.

Pochodził z rodziny drobnoszlacheckiej z Szamowa w ziemi łęczyckiej. Jego brat Stanisław był plebanem w Pszczonowie (k/Łowicza) z prowizji bp. Jakuba z Sienna; w 1489 występował jako kanonik łowicki, pełnił też funkcję prokuratora kapituły łowickiej i poborcy czynszów w należących do dóbr arcybiskupich kluczach skierniewickim i łowickim. Z prezenty kasztelana radomskiego i starosty łowickiego Piotra Pacanowskiego, otrzymał on ok. 1497 r. prepozyturę (probostwo) łowicką; wraz z probostwem w Pszczonowie pełnił ją jeszcze w r. 1523

Siostrą Stanisława była Anna, żona Tomasza z Osędowic; w r. 1481 bracia wypłacili jej posag wynoszący zaledwie 20 kop. Groszy.

Przed 3 VII 1481 został Szamowski powołany przez starostę łęczyckiego Piotra Dunina z Pratkowic i Ujazdu na urząd burgrabiego łęczyckiego; objął go po Piotrze Polaku z Głogowy i pełnił do 1 I 1496 r. Od 1482 r. uczestniczył w życiu politycznym ziemi łęczyckiej, biorąc udział w miejscowych sejmikach. Ekspektatywę na kasztelanię konarską łęczycką otrzymał 10 XII 1484; objął ją pomiędzy 1 I a 2 II 1485, po śmierci Mikołaja Puczka z Nędzerzewa. W 1488 r. został oddelegowany do sądu królewskiego w sprawach granicznych, dotyczących dóbr monarszych (wizja lokalna z jego udziałem miała miejsce 2 IX tego roku); podobną funkcję pełnił również 2 V 1502 23 II 1504. Na zjeździe w Piotrkowie w 1489 r. został wyznaczony na komisarza królewskiego w sprawie nagany szlachectwa wójta łęczyckiego Mikołaja z Leszczów przez kasztelana sieradzkiego Mikołaja Kurozwęckiego. W 1493 uczestniczył w Sejmie walnym w Piotrkowie. Jako podstarości sieradzki występuje w r. 1500 w okresie pełnienia urzędu starosty sieradzkiego przez Rafała Leszczyńskiego (1499-1501). Był posłem z ziemie łęczyckiej na sejm w Piotrkowie w 1504 r., z tytułu diety poselskiej otrzymał 13 III t.r. Kwit na 15 grzywien. Uczestniczył w sejmie w Radomiu w 1505 r., a w 1504-6 był poborcą podatków w ziemi łęczyckiej. Zapewne z nominacji ówczesnego starosty łęczyckiego Mikołaja Gardziny Lubrańskiego sprawował w 1507 r. funkcję podstarościego łęczyckiego. W lutym 1508 r. był jednym z czterech kandydatów sejmiku łęczyckiego do objęcia urzędu sędziego ziemskiego łęczyckiego; król Zygmunt I wybrał jednak Jana Ponętowskiego.

Szamowski systematycznie powiększał swoje dobra ziemskie, wprowadzając Szamowskich do grona czołowych rodzin szlacheckich w ziemi łęczyckiej. Od króla Kazimierza Jagielończyka otrzymał 12 V 1487 przywilej na lokacje na prawie niemieckim wsi Szamów i Wargawa Stara. Ok. r. 1492 nabył za 500 grzywien działy w Walewie od spadkobierców Jakuba Trojko z Walewa. Otrzymał od Jana Brużyckiego wieś Przezwiska w zamian za dział w Zagróbkach i dopłatę 600 grzywien. Odparł pretensję Mikołaja z Zalesia z ziemi sieradzkiej do wsi Uwielinek i Prądzew, posiadanych uprzednio przez siostrę Mikołaja Annę, żonę miecznika łęczyckiego Adama z Parzęczewa.

W latach 1506-7 pozyskał drogą zakupów i zamian z dopłat działy we wsiach Kalinowa i Włosków od spadkobierców kasztelana Andrzeja z Wroczyn. Pod koniec życia posiadał także dobra w Grabiach (dział Wargawy Starej), Siedlewie, Osędowicach, Skrzynkach i Świniarach. W r. 1513 zrezygnował z urzędu kasztelana konarskiego na rzecz syna Stanisława, który 3 VI 1513 otrzymał nominację królewską. Zmarł po 2 IX 1514 r.; mimo cesji na rzecz syna wystąpił wówczas po raz ostatni z tytułem kasztelana.

Żoną Jana Szamowskiego była od 1480 r. pochodząca z drobnoszlacheckiej rodziny Anna; można ją identyfikować z siostrą Pawła z Łazina. Jan Szamowski zapisał jej 1 VIII 1512 na swych dobrach 40 grzywien posagu i 200 fl. Węgierskich wiana; prawdopodobnie był to drugi zapis oprawy na rzecz żony. Z małżeństwa tego urodziło się przynajmniej dwoje dzieci: Katarzyna, od 1503 r. żona Stanisława ze Stradzewa (Szamowski wypłacił jej wówczas pełną sumę posagową) oraz Stanisław, w latach 1513-30 kasztelan konarski łęczycki.

 

Tadeusz Nowak.

 

 

---------------------------------------------------------

Bibliografia:

Polski Słownik Biograficzny T.46/4 zeszyt 191 str. 590

Joomla templates by a4joomla